Pozostali Prorocy zwani często prorokami mniejszymi.

W badaniach nad księgami proroków uczeni przyjmowali i przyjmują różne kryteria podziału i grupowania poszczególnych ksiąg. Jednym z nich jest niewątpliwie przeważający dzisiaj porządek chronologiczny, który zajmuje się omawianiem poszczególnych dzieł w kolejności ich powstawania. Jak podaje ksiądz arcybiskup Stanisław Gądecki (Wstęp do Ksiąg Prorockich Starego Testamentu, Gniezno 1993) najwcześniej działali, bo w VIII w przed Chrystusem: Amos, Ozeasz, Izajasz (rozdz. 1-39), Micheasz, w wieku VII Sofoniasz, Nahum, Habakuk i Jeremiasz, a w wiekach VI - I dzieli: na czas niewoli: Lamentacje, Ezechiel, Izajasz II (rozdz. 40-55); okres perski: Izajasz III (rozdz.56-66), Aggeusz, Zachariasz I (rozdz.1-8), Malachiasz, Abdiasz i Jonasz i w końcu w czasach hellenizmu miały by powstać kolejno dzieła: Barucha, List Jeremiasza, Daniel 13-14, Joel, Zachariasz II (rozdz. 9-14) i Daniel (rozdz. 1-12).
Żydzi w swojej tradycji mają podział mniej skomplikowany: Prorocy Wcześniejsi: (Joz, Sdz, 1-2 Sm i 1-2 Krl); oraz Prorocy Późniejsi (Iz, Jr, Ez, 12 Proroków Mniejszych). Do starszych braci w wierze upodobnili swój podział od najwcześniejszych czasów chrześcijanie wyliczając Proroków Większych: Izajasz, Jeremiasz, Ezechiel, Daniel oraz Proroków Mniejszych: Ozeasz, Joel, Amos, Abdiasz, Jonasz, Micheasz, Nahum, Habakuk, Sofoniasz, Aggeusz, Zachariasz, Malachiasz. Ten sam podział zastosowaliśmy również i my w czasie naszych rozważań nad Starym Testamentem.
    Przy omawianiu Ksiąg Proroków Mniejszych posłużymy się informacjami zaczerpniętymi od księdza dr Edwarda Zawiszewskiego. Nasz pelpliński biblista, wychowawca wielu pokoleń kapłanów w tym także biblistów podaje, iż o istnieniu odrębnego dzieła 12 Proroków, mówi już Syrach 49,10. Nazwa zaś „ Prorocy Mniejsi” wprowadzona została ze względu na wielkość ich dzieła. Dla przykładu możemy podać, że 12 ksiąg razem wziętych i posiadających razem 1050 wierszy stanowi zwój o 200 ponad wierszy mniejszy od Izajasza i Ezechiela, o 300 od Jeremiasza. Pamiętać warto, że po raz pierwszy nazwa Prorocy Mniejsi występuje u św. Augustyna, a św. Hieronim zastrzega, że słowo „mniejsi” określa wielkość księgi a nie wartość ich treści.
Skąd wziął się pomysł by zebrać je w jedną całość? Prawdopodobnie już przed niewolą kolekcjonowano utwory poszczególnych Proroków i zbierano w jeden zbiór, ale dopiero w IV w. pojawił się jako całość, choć niewykluczone, że nastąpiło to dopiero w II wieku przed Chrystusem. W każdym bądź razie znane były już w Qumran, gdzie znaleziono ich fragmenty, jak w grotach Wadi Murabbat, czy też w grotach Nachal Cheder. Księgi te jako zbiór zachowały się również w najstarszych przekładach: aramejskim, greckim, łacińskim i syryjskim.
    Teraz czas zająć się bliżej charakterystyką samych ksiąg, najpierw jako wspólnego dzieła, a później omówić je szczegółowo. Pod względem treści w Księgach Proroków Mniejszych przeważają groźby i upomnienia, ale każda z ksiąg kończy się słowami nadziei, pocieszenia i perspektywą zmiłowania Bożego. Pod względem formy stanowią one mozaikę prozy i poezji, a z rodzajów literackich na pierwszym miejscu występują wyrocznie z charakterystycznym zawołaniem: „Tak mówi Jahwe” oraz tym, że bardzo często występuje w nich Bóg w pierwszej osobie „Ja”. Poza tym występują w nich fragmenty autobiograficzne (wyznania, wizje) w pierwszej osobie i biograficzne w trzeciej osobie a także hymny, modlitwy, lamentacje, pieśni pokutne, groźby, zachęty i inne.
    Pod względem doktrynalnym jest to ta sama objawiona nauka Boża, którą spotykamy u Mojżesza i Patriarchów. Nowe to: energia, zapał, gorliwość, entuzjazm, z jakim głosili i spełniali swoje posłannictwo. Na pierwszym miejscu głoszą wielkość Bożą. Bóg jest Panem historii i świata. Ludy pogańskie są narzędziem kary dla Izraela, ale także mają swoje miejsce w Królestwie Bożym. O wzniosłości Boga świadczą wysokie wymagania moralne.