Metody biblijne w katechezie

30 września 2010 roku we wspomnienie św. Hieronima – „Księcia” i Patrona biblistów Ojciec św. Benedykt XVI podpisał Adhortację apostolską „Verbum Domini”, która jest owocem refleksji Następcy Św. Piotra po Synodzie Biskupów poświęconym roli Słowa Bożego w życiu i misji Kościoła. Przeglądając notatki i materiały z moich lat wczesnej pracy katechetycznej znalazłem w komputerze materiały poświęcone różnym metodom katechetycznym, które miały za zadanie zmobilizować uczniów do zachwytu nad Słowem Bożym przekazanym nam w Biblii. Ogromna pracę przy przygotowaniu ich wykonał kiedyś w pierwszym roku swego kapłaństwa obecny prodziekan Wydziały Filozofii na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie Ks. prof. dr. hab. Maciej Bała, było to w czasie naszej wspólnej posługi wikariuszowskiej w parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gdyni. Do tych czasów wracam nie raz pamięcią z łezką w oku, kiedyśmy byli młodzi i rządni pracy i sukcesów ewangelizacyjnych. Zadzwoniłem, więc w piękny grudniowy wieczór do niego i zapytałem czy mogę wykorzystać dorobek jego pracy i podzielić się z czytelnikami, co niniejszym czynię. Może któryś z Czcigodnych Katechetów zainteresuje się nimi. Może nawet skorzysta. A warto. Bo sprawdzone.

Papieska Komisja Biblijna w opublikowanym w 1993 r dokumencie o interpretacji Pisma św. zwraca uwagę wszystkim interpretatorom Pisma św., a przecież bardzo ważne miejsce wśród nich zajmują katecheci: Biblia jest dla Kościoła Słowem Bożym, skierowanym właśnie do niego, do Kościoła i do świata całego w całej jego dzisiejszej postaci. Następstwem tej prawdy wiary jest praktyka aktualizowania i wprowadzania do poszczególnych kultur orędzia biblijnego¹. Ta aktualizacja i inkulturacja Biblii dokonuje się we wszystkich społeczeństwach już od samych początków wychowania i edukacji najmłodszych pokoleń, dlatego tak ważne miejsce zajmuje Słowo Boże w procesie wychowawczym, nazywanym katechezą².

Ojciec św. Jan Paweł II we wprowadzeniu do dokumentu Papieskiej Komisji Biblijnej stwierdza wyraźnie wychodząc na przeciw konieczności aktualizacji i inkulturacji orędzia biblijnego: Dziś konieczne są wielkie wysiłki ze strony nie tylko uczonych i kaznodziejów, lecz także popularyzatorów myśli biblijnej. Ci ostatni powinni użyć wszystkich możliwych sposobów - a jest ich dzisiaj wiele - ażeby powszechne orędzie biblijne było wszędzie znane i aby jego zbawcze oddziaływanie objawiło się wszystkim ludziom. Objaśnianie Słowa bożego w ramach katechizacji winno mieć za swe źródło samo Pismo Św., które rozpatrywane w kontekście tradycji stanowi punkt wyjścia, fundament i normę nauczania katechizmu. Trzeba bowiem ciągle przekładać myśl biblijną na język nam współczesny, by była ona wyrażana w sposób zrozumiały dla dzisiejszych czytelników Pisma Św.³

Miejsce Biblii w katechezie

Faktem niezaprzeczalnym jest, iż Pismo św. będące obok Tradycji podstawowym źródłem naszej wiary powinno również zajmować naczelne miejsce w przepowiadaniu, które odbywa się w ramach katechezy. Jednym z głównych zadań katechezy jest wprowadzenie nauczanych we właściwe zrozumienie Biblii rozmiłowanie w takim czytaniu, żeby można było odkryć zawartą w niej prawdę Bożą i skłonić czytającego do udzielenia odpowiedzi, ochoczej jak to jest tylko możliwe na orędzie, które Bóg swoim Słowem kieruje do ludzkości

Niewątpliwie podstawowymi metodami, najczęściej stosowanymi przez katechetów, zarówno duchownych jak i świeckich oraz animatorów grup dziecięcych, jest czytanie Pisma Św. i opowiadanie. Znane są takie metody, jak:

• Intronizacja Pisma Św.

• Krąg Biblijny

• Godziny biblijne

• Ewangeliczna rewizja życia

• Dzielenie się ewangelią

• Metoda krótkich formuł wiary

• Rozmowa ewangeliczna

W niniejszym przedłożeniu chciałbym zwrócić uwagę na inne, może nieco mniej znane, stosowane przez wielu katechetów, zaczerpnięte z analogicznych metod tzw. „ pracy z podręcznikiem” oraz z doświadczeń mających swe źródła w różnego rodzaju spotkaniach formalnych lub nieformalnych grup religijnych. W katechezie szkół podstawowych przyjęło się je dzielić na:

• metody poszukująco-podające - zajmujące się proklamacją Słowa Bożego

• metody oparte na działaniu tzw. „Biblia na wesoło” gry i zabawy.

Niebezpieczeństwa i zasady, które ułatwią pracę z Pismem Św.

Zanim zapoznamy się z poszczególnym zasadami należ uzmysłowić sobie niebezpieczeństwa, które grożą zarówno przekazującemu jak i odbierającemu Słowo Boże oraz przypomnieć sobie zasady i reguły ułatwiające dotarcie do umysłu, dusz i serc odbiorców bożego Słowa.

Fabulacja - zbyt mocne wyakcentowanie rzeczy nieistotnych i drugorzędnych, które przyćmiewa właściwą kerygmę.

Modernizowanie - błąd polegający na przenoszeniu biblijnych zdarzeń we współczesna rzeczywistość, odpowiednio je modernizując i aktualizując. Np. Historia Jakuba i Ezawa (Rdz 25,19-34) w takim ujęciu wygląda czasami tak: „ Ezaw nie przeszedł do następnej klasy, ponieważ przez dłuższy okres chorował i z tego powodu opuszczał dużo lekcji. Jakub wyprzedził Ezawa i otrzymał od ojca długie spodnie i zegarek.”

Psychologizowanie i moralizowanie - niejednokrotnie próbują katecheci nadać postępowaniu osób występujących w opowiadaniu biblijnym taką czy inną motywację, jakkolwiek sam opis nie upoważnia ich do tego rodzaju interwencji.

Historyzowanie - krótko mówiąc w opowiadaniu biblijnym przekazywanym katechizowanym nie chodzi w pierwszym rzędzie o to, aby coś, co wydarzyło się wiele lat temu jeszcze raz przypomnieć i zachować od zapomnienia, ale bardziej chodzi o to, aby to zdarzenie uczynić także dzisiaj aktualnym i pozwolić je na nowo słuchaczom przeżyć.

 

4. Metody pracy z Biblią używane w katechezie dla dzieci

Dzieci młodsze:

Metody proklamujące Słowo Boże:

• czytanie tekstu Biblii przez katechetę

• czytanie perykopy przez ucznia

• czytanie parafraz biblijnych

• czytanie i medytacja przy pomocy pytań

• czytanie i powiadanie (aktualizacja) Słowa Bożego

• czytanie tekstu i oglądanie ilustracji - ekspozycja obrazu

• odczytywanie lub opowiadanie i tworzenie obrazu

• kredą na tablicy

• na tablicy flanelowej

• magnetycznej

• przy pomocy rzutnika

• Odczytywanie lub opowiadanie z poszukiwaniem odpowiedniej piosenki lub wiersza

• przedstawienie Biblii jako księgi

• intronizacja Pisma Św.

• uroczysta proklamacja Słowa Bożego - celebracja katechetyczna

 

Dzieci starsze:

Metody poszukująco-podające proklamujące Słowo Boże

1. Pogłębione sposoby czytania Słowa Bożego

2. czytanie z podziałem na role

3. czytanie i rozważanie (medytacja)

4. streszczenie niedzielnej ewangelii

5. memoryzacja tekstów biblijnych

6. nauka posługiwania się biblią

7. opracowanie tekstów biblijnych ukierunkowane pytaniami

8. metoda zdań nie dokończonych

9. rozmowa pisemna na temat tekstu biblijnego

10. dwie niedokończone biografie

Metody polegające na działaniu

Dzieci młodsze:

• Twórczość plastyczna o tematyce biblijnej

• Biblia w piosence i w muzyce

• zabawy w postacie biblijne

• scenki z Pisma Św. i ich inscenizaje (parafrazy biblijne)

• konkurs na najpiękniejszą pracę o tematyce biblijnej

• video i film w przekazie treści biblijnych

Dzieci starsze:

1. Konkurs biblijny

2. Biblia w plastyce

3. Moja historia Biblia pisana

4. Układanka - puzle

5. Biblia w piosence i poezji

6. Krzyżówki o tematyce biblijnej

7. Dedykacja z Biblii

8. Bibliodrama

9. Inscenizacje biblijne

 

Wśród trak wielkiego mnóstwa metod pracy z Biblia zwróćmy uwagę na inscenizacje i bibliodramy. Najpopularniejszą forma inscenizacji biblijnych wykonywanych przez dzieci są jasełka bożonarodzeniowe. Czasami dzieci starsze przygotowują misteria paschalne bądź montaże słowno-muzyczne oparte na Biblii. Od najprostszych form teatralnych poczynając, aż po teatr symbolu, obrazu jak np. pantomima, czy balet. Wykorzystujemy w tym celu odpowiednie sceny przedstawione w Nowym lub Starym Testamencie i przekładamy je na język zrozumiały przez dzieci. jest to wspaniała okazja do pogłębienia wiadomości Biblii oraz przyjęcia i pogłębienia prawd wiary poprzez utożsamianie się z postaciami czy zdarzeniami biblijnymi. Przygotowanie inscenizacji biblijnych przyczynia się do lepszego zgłębienia orędzia bożego, zaangażuje nie tylko dzieci, ale i rodziców, bo trzeba przygotować rekwizyty i scenografię. Pamiętać jednak należy, aby przy wyborze tekstów kierować się możliwościami percepcyjnymi dzieci. W kasach młodszych wybierać należy scenki krótsze i łatwiejsze.

 

Bibliodramy

Są to już bardzie rozwinięte scenki rodzajowe zaczerpnięte z lektury Pisma Św., które można jeszcze bardziej rozwinąć w pracy z młodzieżą. Jeżeli chcemy posługiwać się bibliodramą, powinniśmy stosować następujące zasady:

1. Po nawiązaniu wspólnoty należy odczytać dany tekst biblijny

2. Prowadzący spotkanie pyta uczestników, z którą z postaci biblijnych występujących w tej perykopie chcieliby się identyfikować.

3. Podział na role. Jedna i tę sama postać może przyjąć do odegrania większa niż jeden liczba uczestników spotkania.

4. Tekst zostaje ponownie odczytany, aby uczestnicy mogli jeszcze głębiej przeżyć go i dokonać identyfikacji z postacią biblijną.

5. Teraz po krótkiej chwili medytacji indywidualnej następuje odegranie roli w swobodnej grze 9uwzględniając myśli, które przychodzą w sytuacji identyfikowania się z rolą).

6. Po odegraniu ról uczestnicy relacjonują własne przeżycia, jak czuli się w trakcie gry i co czują teraz oraz jaki był i jest ich stosunek do danego tekstu przed i po grze.

7. W ostatniej części uczestnicy odpowiadają na pytanie:

1. jakiej prawdy o Bogu, o sobie samym i o świecie dowiedzieli się podczas tego spotkania?

2. jakie myśli na przyszłość, dotyczące osobistego życia religijnego, zrodziły się podczas bibliodramy.

8. Spotkanie można zakończyć modlitwą spontaniczną.

 

Metody ogólne w zastosowaniu do tekstu Biblii

1. Analiza tekstu

Punktem wyjścia do dyskusji na spotkaniu może być analiza tekstu dokonana przez z uczestników. Każdy z nich otrzymuje tekst lub fragment tekstu, który omawia nasze zagadnienie (może to być również podręcznik). Zadaniem czytających jest podkreślanie zdań, z którymi się nie zgadza, oraz tych które wyrażają jego pogląd na dany temat (jedne podkreśla linią prostą, drugie falistą). Przy tej metodzie rozpoczynania dyskusji bardzo ważny jest odpowiedni dobór tekstu, nie może być on zbyt krótki; najlepiej, aby zawierał

również kontrowersyjne poglądy, odbiegające od popularnych ujęć,

które uczestnikom mogły być już znane. Dzielenie się

zaznaczonymi przez siebie zdaniami jest dobrą formą rozpoczęcia

spotkania. Można zaproponować także inne kryteria podkreślania

tekstu, np. niech zaznaczą zdania, które są dla nich pewną

nowością - dzięki nim dowiedzieli się nowych rzeczy oraz zdania,

które oddają to co już uprzednio wiedzieli. Jeżeli chcemy włożyć

jeszcze więcej trudu w przygotowanie tej metody można opracować

gotową tabelkę, w którą uczniowie będą wpisywali swoje zdania

(możliwych jest wtedy nawet kilka kryteriów).

PRZYKŁAD:

Zdania,, którymi się nie zgadzam:

1.

2.

3.

4.

Zdania, których nie rozumiem:

Zdania, które wyrażają mój pogląd:

Zdania, z których dowiedziałem się czegoś nowego:

Zdania, z którymi się tylko częściowo zgadzam:

2. „Cztery kąty”

Jest to również forma poznania poglądów grupy, ale można

ją także wykorzystywać jako zabawę wprowadzającą wytchnienie w

czasie spotkania lub katechezy. Uczestnicy stają pośrodku sali.

Prowadzący zadaje pytania i ukazuje cztery możliwości

odpowiedzi, które mogą wybrać uczestnicy. Wybór polega na udaniu

się do odpowiedniego kąta. Oczywiście nie zawsze muszą być

cztery możliwości odpowiedzi, może być ich mniej lub nawet

więcej. Należy tylko pamiętać o jasnym wyznaczaniu miejsc do

których należy się udać, aby określić swój wybór. Np. Jaki kolor

najbardziej lubię z czterech wymienionych: czerwony, niebieski,

czarny czy zielony? W czasie zadawania pytania prowadzący

określa w jakim kącie jaki jest kolor, a następnie każdy udaje

się do punktu (kąta), gdzie znajduje się jego najbardziej

lubiany kolor z wymienionych przez prowadzącego.

Można przygotować taką zabawę na określony temat np. o

Piśmie Świętym, o rodzinie, relacjach między ludźmi itp.

PRZYKŁADOWE PYTANIA „CZTERECH KĄTÓW” O PIŚMIE ŚWIĘTYM:

a/ Która z form spotkania z Biblią najlepiej mi odpowiada:

„Namiot spotkania, krąg biblijny, dzielenie się Ewangelią,, rozmowa ewangeliczna.

b/ Która z Ewangelii jest mi najbliższa, najbardziej lubię ją czytać: Mt, Łk, Mk, J.

c/ Który list Św. Pawła jest Tobie najbardziej znany: Rz, Ga, 1 Kor, Flp.

d/ Która z wymienionych przypowieści jest Tobie najbliższa: o

Miłosiernym Ojcu, o perle, o zaczynie, o pannach mądrych i głupich.

Powyższe pytania zakładają już pewną znajomość Pisma

Świętego, można więc je zadać tylko takiej grupie, która sprosta

tym zadaniom - np. grupa oazowa.

3. Rysunek

Kiedy omawiamy jakieś pojęcie np. czystość, pokorę, modlitwę można zaproponować, jako element pobudzający do refleksji, narysowanie symbolu danego pojęcia. Rysunek ma być

tylko symboliczny, posiadać charakter szybkiego szkicu - na

zasadzie pierwszego skojarzenia. Po wykonaniu wspólnie dzielimy

się dlaczego narysowaliśmy właśnie taki, a nie inny symbol, na

wyrażenie tego słowa.

4. Metafora

Podobnie jak w poprzedniej metodzie, omawiając jakieś

zagadnienie np. problem modlitwy, pracy ludzkiej można odwołać

się do luźnych skojarzeń uczestników, tym razem prosząc ich, aby

znaleźli metaforę, przenośnię, która kojarzy się im z tym

pojęciem.

Wypowiedzi mogą przyjąć formę: „Dla mnie modlitwa jest jak

strumień płynący na pustyni”; „praca jest jak toczenie kamienia

pod górę”. Jest to metoda, która wprowadza medytacyjną i

refleksyjną atmosferę w przebieg spotkania. Nad wypowiedziami

nie dyskutujemy ani nie komentujemy ich.

Można wykorzystać tutaj metodę „kłębka wełny”.

5. Pantomima

Do naszej pantomimy wybieramy teksty, najlepiej w miarę

krótkie, przysłowia, cytaty z Pisma Świętego na określony przez

nas temat np. o pracy. Dzielimy naszą grupę na mniejsze zespoły,

z których każdy ma zilustrować podany tekst jakąś scenką z

życia. Ma to być jakby komentarz do otrzymanego zdania. Nie

chodzi tutaj o dosłowne zilustrowanie tekstu, tak by inni

domyślili się jak on brzmi, ale na znalezieniu odpowiedniego

zdarzenia z życia, który może posłużyć jako dobra ilustracja.

Jest to metoda pozwalająca na dobre zapamiętanie pewnych

tekstów.

6. Symbolicznie przedstawienie poznanych treści

Potrzebny będzie tekst, który jest streszczeniem omawianego przez nas tematu, albo do niego bezpośrednio nawiązuje. Oprócz tego tekstu potrzebne nam będą takie pomoce

jak klej, wycinki, kawałki papieru, tkaniny, nitki, ilustracje z

gazet, zdjęcia itp. Czytając treść naszego tekstu - streszczenia

wybieramy najbardziej dla nas istotne zdania (zdania - klucze) i

ilustrujemy je posiadanymi pomocami. W ten sposób powinien

powstać tekst (wycinamy interesujące fragmenty streszczenia i

naklejmy na papier) ubogacony symbolicznymi ilustracjami,

fragmentami kolorowego papieru, zdjęciami i tym co mieliśmy do

dyspozycji. Nie to być jednak chaos, lecz pewna całościowa

kompozycja. Na zakończenie można przedstawić poszczególne dzieła

i podzielić się swoimi refleksjami.

 

7. Zespołowe wypełnianie jednego arkusza

Dzielimy naszą grupę na 4-osobowe zespoły. Każdemu z nich

przydzielamy arkusz papieru. W środku wypisujemy jakieś hasło,

słowo-klucz lub zdanie oddające temat spotkania. Następnie

poszczególne osoby, każda w innym rogu kartki, wpisuje zdanie,

które kojarzy się z napisanie centralnie hasłem. Po napisaniu

obracamy kartkę i każdy dopisuje kolejne zdanie do tego co

napisał poprzednik. Można uzupełniać, komentować, a nawet

przeciwstawiać się temu, co napisano wcześniej. Kartę obracamy

czterokrotnie, następnie odczytujemy nasze zdania przechodząc w

ten sposób do dyskusji (w zespołach albo w całej grupie).

8. Wspólne malowanie

Rozdajemy małym grupom (5-7 osób) duże arkusze papieru

oraz zestaw kolorowych kredek. Każdy z uczestników wybiera sobie

jeden kolor. Na dany znak wszyscy jednocześnie zaczynają

zarysowywać zamalowywać płaszczyznę papieru, nie starając się

jednak malować nic konkretnego - mają to być po prostu

„bazgroły” - każdy maluje nieregularne linie i kreski (na wzór

pierwszych rysunków dziecka). Po zakończeniu dzieła

staramy się odpowiedzieć na pytania:

- jakim kolorem chciałbym być i dlaczego? (wskazujemy na kształt, na kolor, układ).

- jaki kolor i która kreska oddają twoje miejsce w tej grupie?

- który układ barw oddaje Twój stan ducha?

- którym kolorem nie chciałbyś być i dlaczego?

7. „Cebula”

Wszyscy stają w dwóch kołach, zewnętrznym i wewnętrznym,

twarzami zwróconymi do siebie. Prowadzący wydaje polecenia,

które uczestnicy wykonują. Po każdym poleceniu jedno z kół

(obojętnie które) przesuwa się o jedno miejsce.

PRZYKŁADY POLECEŃ:

Powiedzcie gdzie mieszkacie.

Powiedzcie sobie coś miłego.

Jakie jest twoje największe zainteresowanie?

Powiedzcie gdzie najbardziej lubicie spędzać wakacje?

Co ciebie najbardziej zainteresowało na katechezach?

Czy słyszałeś ostatnio ciekawe kazanie?

Jaką ciekawą książkę czytałeś ostatnio?

Opowiedzcie sobie jakieś miłe wydarzenie z ostatniego czasu.

Jaką potrawę najbardziej lubisz?

Jakiego nauczyciela najbardziej lubisz w szkole?

Jaki przedmiot sprawia ci najwięcej kłopotów i trudności?

itd.

Uczniowie odpowiedziami dzielą się tylko z osobą stojącą

naprzeciwko, która co pytanie się zmienia (ponieważ jedno koło

ciągle się przesuwa po każdym pytaniu). Jest to raczej forma

zabawy (choć nie koniecznie, gdy przygotujemy wcześniej pytania

na określony temat), która umożliwia lepsze poznanie się

wzajemne uczniów. Warto samemu stanąć w jednym z kręgów i

uczestniczyć w zabawie (stamtąd wydajemy polecenia), dzięki temu

nawiążemy bliższy kontakt z naszymi podopiecznymi.

8. Kłębek wełny

Uczestnicy siadają w kręgu. Prowadzący rzuca do kogoś

kłębek wełny, zatrzymując koniec nitki dla siebie i równocześnie

zadaje pytanie, na które uczestnik otrzymujący kłębek odpowiada.

Po udzieleniu odpowiedzi rzuca kłębek do kogoś innego z sali,

który również dzieli się swoją odpowiedzią na postawione

wcześniej pytanie (wszyscy odpowiadają na to samo pytanie).

Zabawa trwa do momentu, gdy kłębek dotrze do wszystkich osób

biorących udział w zabawie. Można zaproponować aby teraz kłębek

po kolei wracał - od osoby do osoby (inaczej się poplącze)-

odpowiadamy na drugie postawione pytanie, zwijając jednocześnie

nitkę. Pytania powinny dotyczyć osobistych refleksji i poglądów

uczestników. Pytania warto połączyć z naszym tematem katechezy.

PRZYKŁADY:

Czym dla ciebie jest modlitwa? (pierwsze pytanie)

Jaka forma modlitwy tobie najbardziej odpowiada? (drugie

pytanie)

Jaką cechę charakteru najbardziej chciałbyś w sobie

ukształtować? (pierwsze pytanie)

Co utrudnia Tobie w osiągnięciu tej cechy? (drugie pytanie)

Jaki zawód ci się najbardziej podoba? ( pierwsze pytanie)

Jaki przedmiot w szkole najbardziej ci odpowiada? (drugie

pytanie)

Metody w klasach nauczania początkowego to metody głównie

ruchowo zabawowe.

9.Czytanie tekstu i zadawanie pytań

Najlepiej wziąć Biblię dla najmłodszych lub dla dzieci, można

też posłużyć się Biblią młodych, bądź tekstem NT, ale wybierać

zdarzenia lub przypowieści.

Czytanie i malowanka, wycinanka, wyklejanka.

czytanie i opowiadanie przez dzieci.

II.1.Opowiadanie tekstu perykopy biblijnej.

2.Opowiadanie i zadawanie pytań - zgaduj zgadula biblijna.

3.Opowiadanie i rysowanka.

III.3.Zabawa w teatrzyk. Odegranie przez dzieci scenki.

np. o miłosiernym samarytaninie.

o marnotrawnym synu.

o uciszeniu burzy na jeziorze

o uzdrowieniu 10 trędowatych.

Wszystkie metody z następującego rozdziału można

zastosować dla młodzieży, z tym że trzeba podzielić młodzież w

grupach na: amatorów zaawansowanych

10 Bibliodramy

Sama nazwa tej metody jest dla nas podpowiedzią na

czym ona polega. Łączy ona w sobie Biblię i dramat. Dla lepszego

ukazania tego sposobu spotkania z Pismem Świętym opiszemy

przykładową bibliodramę opartą na tekście Ewangelii Łukasza

opowiadającym o burzy na jeziorze (Łk 8,22-25). Na początku

prowadzący odczytuje tekst z Biblii, a następnie przechodzi z

pudełkiem z losami, na których wypisane są role, jakie każdy

będzie odgrywał (losów powinno być tyle ilu jest uczestników).

Jakie są to role? W naszym tekście byłyby to: Chrystus, dwunastu

apostołów (12 losów), łódź (10 losów), fale (20 losów).

Następuje teraz pierwsza część bibliodramy - odegranie sceny. W

centrum sali stają apostołowie i Chrystus, ciasnym kordonem

otaczają ich osoby grające łódź, na pozostałej powierzchni

miejsce zajmują fale. Całość bibliodramy animuje prowadzący,

który bardzo plastycznie (swoimi słowami) opowiada wydarzenie

biblijne. W ten sposób daje wskazówki co uczestnicy mają teraz

czynić. Osoby tworzące łódź z Nauczycielem i apostołami powoli

przesuwają się po sali, a fale lekko się kołyszą, rozstępując

się przed łodzią. Następuje moment burzy. Fale kołyszą się coraz

silnej napierają na osoby tworzące łódź, nie pozwalają

płynąć dalej. Apostołowie krzyczą, wrzaskiem budzą Jezusa który

uspakaja żywioł. Wszystko wraca do pierwotnego, spokojnego

stanu. Po odegraniu wszyscy zajmują swoje miejsca w sali

(wcześniej odpowiednio przygotowanej) - najlepiej w kręgu.

Przechodzimy teraz do drugiej części biblidramy - do dzielenia

się swoimi odczuciami, przeżyciami, refleksjami. Czynimy to

jednak trochę inaczej. Każdy wypowiadający się powinien

utożsamić się z postacią, którą przed chwilą odgrywał. Mówi i

opowiada tak jakby dwa tysiące lat temu tam był i to wydarzenie

oglądał. Jakie myśli wtedy by w nim powstały, jak by on

zareagował. Oto przykłady wypowiedzi: „Byłem apostołem (na

początku najlepiej się przedstawić kim się było). Płynęliśmy z

naszym Nauczycielem przez Jezioro Genezaret. Wreszcie chwila

odpoczynku, od tych ludzi, żebraków kalek. Jezus wyglądał na

zmęczonego, dlatego nie zdziwiłem się, gdy po paru minutach od

odbicia od brzegu zasnął itd.” Dotyczy to też przedmiotów

martwych: „Byłem falą. Kołysałem się wesoło wraz z moimi

towarzyszami. Spokój zakłóciła nam łódź, która zmuszała nas to

ustępstw, do niesienia jej na naszych grzbietach. Nie podobało

mi się to. Zapragnąłem spłatać figla, ale to tego potrzebny był

wiatr, który sprawi, że ja i moi towarzysze staniemy się wielcy

i potężni. Mojej nadzieje spełniły się itd.” Tak mogą się

dzielić prawie wszystkie osoby; zobaczymy, że każda wypowiedź

będzie zupełnie inna. Nie jest to jedyny sposób przeprowadzania

bibliodramy. Można odrywać sceny bez przedmiotów martwych. Nie

jest konieczne, aby opowiadać refleksje tej osoby, którą się

grało. Można się wcielić w postać, która najbardziej mi

odpowiada, w której najlepiej się odnajduję, chociaż jej nie

wylosowałem. W przypadku, gdy nie dysponujemy dużą ilością czasu

można zrezygnować z odgrywania (czego jednak nie radzimy) i

ograniczyć się tylko do odczytania tekstu Pisma Świętego i

dzielenia się refleksjami utożsamiając się z tą postacią, która

najbardziej mi odpowiada w tej perykopie biblijnej. Można też posłużyć się metodą wypracowania. Każdy uczeń

otrzymuje tekst biblijny i rozpoczęte opowiadanie jakieś

postaci, które on powinien dokończyć. Na zakończenie odczytują

swoje wypracowania (może to być forma zadania domowego).

Dla ilustracji podajemy zestaw tekstów o Bożym Narodzeniu, z propozycjami konkretnych opowiadań. Teksty te zostały wykorzystane jako katecheza w klasach szkół średnich w okresie Bożego Narodzenia.

Opowiadania o Bożym Narodzeniu

Tekst Mt 1, 18-15

Opowiadanie Józefa

Po zaślubinach z Maryją mieliśmy już zamiar zamieszkać razem

gdy.........(tu następuje opowiadanie ucznia)

Tekst Mt 2, 1 - 12

Opowiadanie Heroda

Pewnego dnia do mojej rezydencji przybyło trzech mędrców ze

Wschodu..........(następuje opowiadanie dopisane przez ucznia)

Tekst Mt 2, 1 - 12

Opowiadanie mędrców

Kilka miesięcy temu ujrzeliśmy dziwną gwiazdę, długo zastanawialiśmy się co ona ma znaczyć, aż w końcu dotarło do nas - narodził się nowy król. Wyruszyliśmy więc w drogę...............

Tekst Mt 2, 1 - 12

Opowiadanie arcykapłanów i uczonych w Piśmie: Nagle padła wiadomość, która lotem błyskawicy obiegła cała Jerozolimę - narodził się król żydowski. Wiedzieliśmy, że nie oznacza to nic dobrego. Czekaliśmy na reakcję Heroda.............

Tekst Łk 2, 8 - 20

Opowiadanie pasterzy

Tak jak zwykłe czuwaliśmy nad naszymi owcami, gdy

nagle..........

11. Tekst biblijny analizowany poprzez plansze

Omawiając tekst biblijny możemy posłużyć się planszami. Z

papieru wycinamy zarysy postaci, które występują w wybranym

przez nas tekście np. Jawnogrzesznica, Jezus, Apostołowie, kilka

osób z tłumu. Wycięte postacie powinny być duże, u dołu mogą być

podpisane. Po przeczytaniu tekstu ewangelicznego zastanawiamy

się jak zachowywały się postacie w czasie opisywanych wydarzeń.

To co się nam kojarzy zapisujemy pisakami wewnątrz naszych

plansz. Np. Jezus współczuł kobiecie, nie chciał jej potępić.

Uczniowie podchodzą do plansz i wpisują swoje myśli, jak według

nich mogły zachować się postacie z Ewangelii (oczywiście wiele

zachowań jest jasno określonych w Ewangelii, uczniowie mogą je

tylko nazwać innymi słowami, inaczej wyrazić, dopisać konkretne

myśli jakie mogły sie pojawić w umysłach świadków wydarzeń

itp.). Gdy opisywane wydarzenie biblijne posiada moment

przełomowy można zaznaczyć to na planszach kreską i u góry

napisać np. przed uzdrowieniem, na dole, po uzdrowieniu. Na

zakończenie odczytujemy to wszystko co zapisali uczniowie,

otrzymując w ten sposób barwny obraz sceny biblijnej. Można

powyższą formę przystosować do pracy w mniejszych grupach.

Uczniów należy podzielić na kilka zespołów, z których każdy

otrzyma inną planszę z postacią biblijną.

 

12 Wywiad z postacią biblijną

Jest to forma, która wymaga już większej dojrzałości

uczestników, dlatego możliwa jest do przeprowadzenia w klasach

starszych. Przy okazji omawiania tematu katechezy, np cudach

ewangelicznych wybieramy sobie jedną z postaci z Biblii, która

powiązana jest z tym tematem (np. ktoś z cudownie uzdrowionych

przez Pana Jezusa). Pragniemy przeprowadzić z nią fikcyjny

wywiad. Możemy to uczynić w różny sposób. Jedna osoba wciela się

w postać biblijną, natomiast pozostali zadają jej pytania, np.

Co czułeś, gdy zobaczyłeś Chrystusa przechodzącego koło ciebie?

Wybrana osoba (może to być też katecheta) daje odpowiedzi,

wczuwając się w sytuację z Pisma Świętego. Można przeprowadzić

to też dzieląc klasę na dwie grupy, jedna zadaje pytania (lub

pisze je na kartkach), druga, po krótkim zastanowieniu daje

odpowiedź.

W celu lepszego zapoznania się z tą formą prowadzenia

katechezy proponujemy zapoznanie się z książką Wacława Oszajcy

SJ pt. „Śladami Nieskończonego” (Warszawa 1991), która jest

zbiorem „wywiadów” z postaciami biblijnymi.

 

13. Odgrywanie scen z życia

Jest to metoda zbliżona do biblidramy. Przygotowujemy kilka

krótkich tekstów biblijnych np. „Wy jesteście światłem świata”;

„Bądźcie doskonali jak doskonały jest wasz Ojciec Niebieski”;

„Nikomu nie bądźcie nic dłużni poza wzajemną miłością” itp.

Zadaniem uczniów, podzielonych na mniejsze zespoły jest odegranie krótkich scen z życia, które mogą być jakby ilustracjami dla wybranych tekstów. Należy odegrać takie

wydarzenie, które można na zakończenie podsumować otrzymanym

wcześniej fragmentem Pisma Świętego. Bardzo często uczniowie

mają wiele oporów przed takim zadaniem, tłumacząc się, że nie

potrafią, że nie są aktorami. Uwagi te trzeba wysłuchać, a potem

i tak zachęcić do tworzenia i wymyślania (mile widziane różne

rekwizyty). Klasę należy tak przygotować, aby znalazło się

miejsce dla naszych artystów.

14. Słuchowiska

Jest to ciekawa forma spotkania ze słowem Bożym, wymaga

jednak wielu wysiłków i dużego zaangażowania ze strony uczniów.

Nie jest też możliwe, aby przygotować ją bezpośrednio na

katechezie. Ma ona charakter bardziej zadania domowego, którego

prezentacja może stać się przedmiotem zająć na lekcji religii. W

tym celu na jednej z lekcji zadajemy uczniom (dobranym w

mniejsze zespoły, w tym wypadku podziału niech dokonają sami

uczniowie) przygotowanie słuchowiska radiowego podając im tylko

krótki tekst biblijny np. błogosławieni czystego serca. Moją oni

w domu nagrać na taśmę magnetofonową materiał, który można by

zatytułować otrzymanym fragmentem. Co w tym materiale może być

zawarte? Właściwie wszystko: wypowiedzi samych uczniów,

przeczytane fragmenty książek na ten temat, fragmenty piosenek,

opowiadania, autentyczne wywiady na ten temat (z rodzicami,

kolegami itp.). Najlepiej gdyby materiał był komentowany czy

zapowiadany przez nagranego prowadzącego (spiker). Na katechezie

słuchamy słuchowisk (jednego lub dwu), a następnie możemy się

podzielić swoimi refleksjami o usłyszanym materiale: co mi się

podobało, z czym się nie zgadzam itp. Jest to metoda, która

niezwykle rozwija samodzielną twórczość uczniów, ale z pewnością

jest ona możliwa dopiero w starszych klasach.

15. Analiza tekstów biblijnych

Przygotowujemy zbiór tekstów zaczerpniętych z Pisma

świętego, najlepiej aby to były teksty krótkie, zawierające

konkretne wskazówki, rady, teksty refleksyjne, nakazujące. Każdy

z uczniów otrzymuje taki zbiór tekstów, z którymi rozpoczniemy

teraz pracę. Polega ona na wybieraniu tekstów według kryteriów

podawanych przez prowadzącego. Kryteria mogą być następujące:

Wybierz tekst, który:

- który mi się najbardziej podoba

- który wyrzuca mi jakieś zaniedbania

- który chciałbym teraz realizować

- który może być dedykacją dla mojego przyjaciela

Po chwili namysłu uczniowie odczytują wybrane przez siebie

teksty. Może je dopasowywać do różnych tematów. Dla przykładu

poniżej podajemy zbiór tekstów zaczerpniętych z ksiąg

mądrościowych Starego Testamentu, które można wykorzystać przy

temacie o mądrości Bożej zawartej na kartach Biblii, czy w

katechezie omawiającej zasady naszego postępowania itp.

16.Szukanie dedykacji do pamiętnika, lub na kartkę z życzeniami

1. dla przyjaciela.

2.dla rodziców

3.dla kolegi

4. dla kogoś kogo nie darzę zbytnią sympatią

„Lepsza jest odrobina, która ma sprawiedliwy, niż wielkie bogactwo występnych”. /Ps 37,16/

„Nie bądź mądry we własnych oczach”. /Prz 3,7/

„Z całą pilnością strzeż swego serca, bo życie ma tam swoje źródło”. /Prz 4,23/

„Smutek przygnębia serce człowieka, rozwesela je dobre słowo”. /Prz 12,25/

„Odpowiedź łagodna uśmierza zapalczywość”. /Prz 15,1/

„Pokora poprzedza sławę”. /Prz 15,33/

„Raczej spotkać niedźwiedzicę, co straciła małe, niżeli głupiego z jego głupotą”. /Prz 17,12/

„Kto umie słuchać może ciągle mówić”. /Prz 21,28/

„Bo jak śmierć potężna jest miłość, a zazdrość jej nie przejednana jak szeol”. /Pnp 8,6/

„Usta kłamliwe zabijają duszę”. /Mdr 1,11/

„Na chorobę pyszałka nie ma lekarstwa, albowiem nasienie zła w nim zapuściło korzenie”. /Syr 3,28/

„Nie sprzeciwiaj się prawdzie”. /Syr 2,25/

„Źyjących z tobą w pokoju może być wielu, ale gdy idzie o doradców niech będzie jeden z tysiąca, jeśli chcesz mieć przyjaciela, posiądź go po próbie”. /Syr 6,6-7/

„Nie szukaj wymówek, gdy masz spełnić obowiązek”. /Syr 10,26/

„Kto jest zły dla siebie, czyż będzie dobry dla innych”. /Syr14,5/

„Ucz się zanim ci przyjdzie przemawiać”. /Syr 18,19/

„Kto ma za nic małe rzeczy, wnet podupadnie”. /Syr 19,1/

„Leniwiec będzie przyrównany do krowiego nawozu, każdy, kto go podniesie, otrząśnie rękę”. /Syr 22,2/

„Hodowlę drzewa poznaje się po jego owocach, podobnie serce człowieka - po rozumnym słowie”. /Syr 27,6/

Ta metoda nie ogranicza się tylko do pracy z tekstami

Pisma Świętego - można ją opracować w oparciu o przysłowia,

powiedzenia, myśli poświęcone konkretnemu tematowi dla

ilustracji jeszcze jedno zestawienie tekstów: do katechezy o

Kościele - uczniowie wybierali określenie Kościoła, które

najbardziej im się podoba, a następnie swój wybór uzasadniali.

17. Metoda skojarzeń obrazowych

Tym razem będziemy się odwoływać do skojarzeń i wyobraźni

naszych uczniów. W tym celu przygotowujemy obrazki (dla każdej

grupy tyle ilustracji ilu jest jej członków) a następnie teksty

biblijne, które można skojarzyć z obrazem na ilustracji. Obraz

ma uwypuklać tekst biblijny, podsuwać skojarzenia, pobudzać

wyobraźnię, pomagać w zapamiętaniu tekstu. (pomocą mogą być

ścienne kalendarze Werbistów, czy kartki wydawane przez

Paulistów, gdzie mamy gotowe obrazy z tekstami). W młodszych

klasach grupom dajemy i obrazek i teksty, które mają podobierać.

W starszej grupie można dać tylko ilustracje, a uczniom polecić

przynieść egzemplarze Pisma Świętego, z którego sami będą się

starali wyszukać teksty kojarzące się im z otrzymanymi

obrazkami. W tym wypadku można wspólnie podsumować pracę: każdy

z uczniów ukazuje swój obraz, a następnie odczytuje wybrany

przez siebie fragment Pisma Świętego. Cytaty powinny być

krótkie, na zasadzie skojarzenia, a nie opisujące wyłącznie to

co widać na ilustracji. Długi tekst skupia na sobie uwagę, jest

trudny do zapamiętania. Również ilustracje powinny być raczej

mało skomplikowane, abyśmy nie zgubili się w szczegółach.

Przedstawiona metoda może też być formą zadania domowego.

W tym wypadku podajemy klasie tylko temat: np. praca w Piśmie

Świętym, rodzina w Biblii itp. Uczniowie w domu mają sami

znaleźć odpowiednie teksty, a następnie dobrać do nich

ilustracje. Najlepiej, aby każdy nakleił wybrany tekst i obraz

na brystol lub kolorowy papier tworząc w ten sposób gotową

kompozycję (na wzór wspomnianych wyżej kalendarzy czy kartek).

Po przyniesieniu przez wszystkich swoich prac w kasie możemy

urządzić bardzo ciekawą wystawę.

18. Odgrywanie scen biblijnych lub postaci w celu ich odgadnięcia

Tym razem metoda ma charakter zabawy w zgaduj-zgadulę. Jedna z osób po wyjściu z klasy i skonsultowaniu się z prowadzącym stara się przedstawić wyłącznie za pomocą gestów wybraną postać z Pisma Świętego np. tańczącego Dawida, Magdalenę, św. Piotra itp. Zadaniem pozostałej części klasy jest odgadnięcie kogo kolega przedstawia. Zabawa nie ogranicza się wyłącznie do pojedynczych bohaterów biblijnych, można poprosić

kilka osób do odegrania całej sceny. W celu zachowania porządku i zaangażowania wszystkich dzielimy naszą grupę na kilka zespołów i każdemu z nich wręczamy fragment Pisma Świętego opisujący jakieś wydarzenie (zarówno ze Starego i Nowego

Testament). Uczniowie w swoich grupach przygotowują się do ich

odegrania, gdy to już nastąpi pozostały grupy mają odgadnąć co

to jest za wydarzenie. Gdy mają trudności, dla ułatwienia

ujawniamy czy jest to wydarzenie ze ST cz NT, później możemy

ujawnić jedną z występujących postaci. Warto wprowadzić element

rywalizacji - która grupa odgadnie najszybciej jak największą

liczbę scen.

19. Testy biblijne

Nazwa tej grupy ćwiczeń i pomocy katechetycznych może

wprowadzić nas trochę w błąd. Nie chodzi tym razem o sprawdzanie

wiadomości uczniów. W katechezie możemy się bowiem posłużyć

„małym testem”, który będzie punktem do wyjścia katechezy.

Zadając uczniom wykonanie tego zadania może ich silniej

zaangażować. Najlepiej grupę podzielić na zespoły /2-4 osobowe/,

a dla najlepszego zespołu można nawet przygotować nagrodę /nie

koniecznie dobrą ocenę, może to być np. kolorowa pocztówka/.

Uczniowie wykonując ten test z czasem są zainteresowani

odpowiedziami, chcą wiedzieć jakie są poprawne odpowiedzi, to z

kolei spowoduję, że treści poruszane w naszym konkursie z

pewnością silniej zostaną zapamiętane. Dalszy ciąg katechezy

może polegać na wspólnym analizowaniu własnych odpowiedzi.

Katecheta podaje poprawne, które może jeszcze rozwinąć w formie

szerszego przekazu treści. W czasie tej zabawy unikajmy atmosfery „rasowego” sprawdzianu, uczniowie mogą wspólne wypełniać jeden test - grupy, w przypadku niejasności mają

możliwość zapytania nauczyciela. Nie należy też przejmować się

pomyłkami, ponieważ test nie musi, a nawet nie powinien dotyczyć

materiału całkowicie znanego. Uczniowie mają samodzielnie

„penetrować” tereny nieznane, a więc mają prawo do błędów.

Poniżej dla ilustracji zostaną podane cztery testy z

krótkim komentarzem. (uczniowie wykonywali je dwójkami lub

trójkami)

A/ Pierwszy z nich dotyczy postaci Pana Jezusa. Podane zostały

teksty z Pisma Świętego z tytułami Chrystusa. Zadaniem uczniów

jest dopasowanie podanych tytułów z tekstami Biblii. /w jednaj

klasie VI test ten wypadł bardzo dobrze - niektóre grupy prawie

bezbłędnie go wykonały/.

Kim jest Jezus Chrystus?

W poniższych tekstach Pisma Świętego Jezus został ukazany jako: Sędzia, Prawodawca, Zjednoczony z Ojcem, Zbawiciel, Początek i

Spełnienie Królestwa Bożego, Odpuszczający grzechy, Król,

Przynoszący Ducha Świętego, Prawdziwy Bóg i Prawdziwy Człowiek,

Prorok, Jednorodzony Syn Ojca, Przychodzący w Duchu Świętym,

Posłany od Ojca, Syn Izraela, Mądrość, Syn Człowieczy, Kapłan.

Spróbuj tytuły odpowiednio dopasować.

1. „Ty jesteś Mesjasz, Syn Boga żywego.” /Mt 16,16/

Jezus Chrystus jako ...................................

2. „Nadano niemowlęciu imię Jezus.” /Łk 2,21/

„Nie ma w żadnym innym zbawienia, gdyż nie dano ludziom pod niebem żadnego innego imienia, w którym moglibyśmy być zbawieni.” /Dz 4,12/

Jezus Chrystus jako ...................................

3. „Są to Izraelici, do których należy przybrane synostwo i

chwała, przymierze i nadanie Prawa, pełnienie służby Bożej

i obietnice...z nich również jest Chrystus według ciała.”

/Rz 9,4-5/

Jezus Chrystus jako ...................................

4. /Mt 21, 5/ ,/J 18,37/

Jezus Chrystus jako ...................................

5. /Hbr 9,14/

Jezus Chrystus jako ..................................

6./Łk 4, 17-19/

Jezus Chrystus jako ...................................

7./Mt 12, 28/

Jezus Chrystus jako ....................................

8.” /J 1, 1/ /Mt 7, 29/

Jezus Chrystus jako ...................................

9.„ Nadeszła godzina, aby został uwielbiony Syn Człowieczy.” /J 12, 23/

Jezus Chrystus jako ...................................

10./J 3, 16/

Jezus Chrystus jako ...................................

11./ 10, 38/

Jezus Chrystus jako ...................................

12. /Mk 1, 12/

Jezus Chrystus jako ...................................

13./J 15, 26/

Jezus Chrystus jako ...................................

14./J 8, 28/

Jezus Chrystus jako ...................................

15./Mt 25, 31-32/

Jezus Chrystus jako ...................................

16. /Mk 2, 11/

Jezus Chrystus jako ...................................

17./Mt 5, 21-22/

Jezus Chrystus jako ...................................

B/ Drugi test

jest trudniejszy / w katechizacji był on

praktycznie realizowany I klasie szkoły średniej/. Dotyczy on

gatunków literackich spotykanych w Piśmie Świętym. Zadaniem

uczniów jest dopasowanie podanych gatunków do fragmentów Biblii. (

Plan katechezy na temat gatunków lit. wyglądał następująco:

wprowadzenie, co to są gatunki lit., obecność ich w Piśmie

Świętym, test, wspólne omawianie odpowiedzi, przy tej okazji

szersza charakterystyka poszczególnych gatunków).

20. Gatunki literackie w Biblii

W Piśmie Świętym spotykamy następujące gatunki literackie:

1. genealogia 12. zagadka

2. list 13. przekleństwo

3. kerygmat-przepowiadanie 14. wyznanie wiary

4. pieśń pogrzebowa 15. dziennik podróży

5. przypowieść 16. sentencja prawna

6. apokalipsa 17. napomnienie

7. mowa objawiająca 18. proroctwo

8. hymn 19. kronika

9. pieśń miłosna 20. przysłowie

10. modlitwa 21. błogosławieństwo

11. bajka

Dobierz do podanych poniżej fragmentów Pisma Świętego odpowiedni

gatunek literacki.

1. „Rzekł do nich Jezus: <<Zaprawdę, zaprawdę, powiadam wam:

Zanim Abraham stał się, JA JESTEM>>.” J 8, 58

Gatunek literacki - .................

2. „Odbiwszy od lądu w Troadzie, popłynęliśmy wprost do

Samotraki, a następnego dnia do Neapolu, stąd do Filippi,

głównego miasta tej części Macedonii, które jest rzymską

kolonią”. Dz 16, 11 - 12

Gatunek literacki - .................

3. „Ktokolwiek cudzołoży z żoną bliźniego, będzie ukarany śmiercią i cudzołożnik i cudzołożnica”.

Kpł 20, 10

Gatunek literacki - .................

4. „Zaprawdę powiadam ci: dzisiaj tej nocy, zanim kogut dwa razy zapieje, ty trzy razy się mnie wyprzesz”. Mk 14, 30

Gatunek literacki - .................

5. „Więcej wart biedny a zdrowy, o silnej postawie, niż bogaty, a ukarany na swym ciele chorobą”. Syr 30, 14

Gatunek literacki - .................

6. „W czwartym roku panowania króla Ezechiasza, który był siódmym rokiem Ozeasza, syna Eli, króla izraelskiego -

wyruszył Salmanassar, król Asyryjski, przeciw Samarii i

oblegał ją. Zdobyto ją po upływie trzech lat”. 2 Krl 18, 9 - 10

 

Gatunek literacki - .................

7.„Przyjdźcie, radośnie śpiewajmy Panu, wznośmy okrzyki na cześć chwały naszego zbawienia: przystąpmy z dziękczynieniem przed Jego oblicze, radośnie śpiewajmy Mu pieśni! Albowiem Pan jest wielkim Bogiem i wielkim królem ponad wszystkimi bogami”. Ps 95, 1 - 3

Gatunek literacki - .................

8. „Synowie Lei: pierworodny syn Jakuba Ruben, Symeon, Lewi, Juda, Issachar i Zabulon. Synowie Racheli: Józef i

Beniamin”. Rdz 35, 23

Gatunek literacki - .................

9. „Błogosławione łono, które Cię nosiło i piersi, które

ssałeś” Łk 11, 27

Gatunek literacki - .................

10. „Na brzuchu będziesz się czołgał i proch będziesz jadł po wszystkie dni twojego istnienia”. Rdz 3, 14

Gatunek literacki - .................

11.„Z królestwem Bożym dzieje się tak, jak gdyby ktoś nasienie wrzucił w ziemię. Czy śpi, czy czuwa, we dnie i w

nocy, nasienie kiełkuje i rośnie, on sam nie wie jak”. Mk 4, 26 -27

Gatunek literacki - ..................

12.„Ach! Jakże zostało samotne miasto tak ludne, jak gdyby wdową się stała przodująca wśród ludów, władczyni nad okręgami cierpi wyzysk jak niewolnica. Płacze, płacze wśród nocy, na policzkach jej łzy, a nikt jej nie pociesza spośród wszystkich przyjaciół; zdradzili ją wszyscy najbliżsi i stali się wrogami”. Lm 1, 1 - 2

Gatunek literacki - .................

13. „Abba, Ojcze, dla Ciebie wszystko jest możliwe, zabierz ten kielich ode mnie. Lecz nie to co, co ja chcę,

ale to, co Ty”. Mk 14, 36

Gatunek literacki - .................

14. „Zawsze się radujcie, nieustannie się módlcie! W każdym położeniu dziękujcie”.

1 Tes 5, 16 - 17

Gatunek literacki - .................

15.„Klaudiusz Lizjasz dostojnemu namiestnikowi Feliksowi - - pozdrowienie. Żydzi pochwycili tego człowieka i mieli go już zabić. Wtedy nadbiegłem z wojskiem i uratowałem go, dowiedziawszy się, że jest Rzymianinem”. Dz 23, 26

Gatunek literacki - .................

16.„Powstań przyjaciółko ma, piękna ma i pójdź!

Bo oto minęła już zima, deszcz ustał i przeszedł.

Na ziemi widać już kwiaty, nadszedł już czas przycinania winnic

i głos synogarlicy już słychać w naszej krainie.(...)

Powstań, przyjaciółko ma, piękna ma, i pójdź!” Pnp 2, 10 -13

Gatunek literacki - .................

17.„Chrystus umarł - zgodnie z Pismem - za nasze grzechy,

został pogrzebany, zmartwychwstał trzeciego dnia, zgodnie z

Pismem; i ukazał się Kefasowi, a potem Dwunastu”.

1 Kor 15, 3 - 5

Gatunek literacki - .................

18.„Potem ujrzałem wielki biały tron i na nim Zasiadającego, od którego oblicza uciekła ziemia i niebo, a

miejsca dla nich nie znaleziono. I ujrzałem umarłych -

wielkich i małych - stojących przed tronem, a otwarto

księgi”. Ap 20, 11 -12

Gatunek literacki - .................

19.„Zebrały się drzewa, aby namaścić króla nad sobą. Rzekły do oliwki: króluj nad nami! Odpowiedziała im oliwka: czyż mam się wyrzec mojej oliwy, która służy czci bogów i

ludzi, aby pójść i kołysać się ponad drzewami? (...) Wówczas wszystkie drzewa powie

działy do krzewu cierniowego: chodź ty i króluj nad nami! Jeśli naprawdę chcecie mnie

namaścić na króla chodźcie i odpoczywajcie w moim cieniu. A

jeśli nie niech ogień wyjdzie z krzewu cierniowego i spali

cedry libańskie”. Sdz 9, 8 - 15

Gatunek literacki - .................

20.„Z tego, który pożera, wyszło to co się spożywa, a z

mocnego wyszła słodycz”.

Sdz 14, 14

Gatunek literacki - .................

21.„Gdy syn twój zapyta się kiedyś: <<Jakie jest znaczenie tych

świadectw, praw i nakazów, które wam zlecił Pan, Bóg

nasz?>>, odpowiesz swojemu synowi: <<Byliśmy niewolnikami

faraona w Egipcie i wyprowadził nas Pan z Egiptu mocną

ręką. Uczynił na oczach naszych znaki i cuda wielkie

przeciwko Egiptowi, faraonowi i całemu jego domowi.

Wyprowadził nas stamtąd, by iść z nami i przyprowadzić nas

do ziemi, którą przy-

siągł dać przodkom naszym”. Pwt 6, 20 - 23

 

Gatunek literacki - .................

C/ Trzeci test,

który posiada odmienną koncepcję od poprzednich był realizowany w klasie I szkoły średniej w katechezie wprowadzającej do ksiąg Starego Testamentu. Uczniowie z podanego

zbioru wypowiedzi mieli wybrać te, które uważają za poprawne.

Podobnie jak w poprzednich testach wspólne omawianie wyników

było jednocześnie wprowadzeniem (obszerniejszym niż same

odpowiedzi) do sposoby myślenia autorów starotestamentalnych.

Jak myśleli autorzy Starego Testamentu?

Które zdanie według Ciebie poprawnie oddają sposób myślenia

autorów Starego Testamentu. Zaznacz je.

Człowiek spisujący Stary Testament:

1. wątpił w istnienie Boga, co jest widoczne na kartach Starego Testamentu,

2. posługiwał się językiem obrazowym, posługiwał się symbolami,

3. historia dla niego była powtarzającymi się cyklami,

4. posługiwał się symboliką liczb,

5. Bóg dla niego był Kimś dalekim,

6. opisywał konkretne działania Boga w historii,

7. wszystkie wydarzenia miały dla niego religijny wymiar,

8. zmagał się z trudnymi pytaniami dla swego życia, a przez

to zaczynał wątpić w dobroć Boga.

9. dokładnie szukał przyczyn wszystkich zjawisk i analizował

je,

10.w detalach opisywał fakty historyczne,

11. pisał prosto i przejrzyście, aby tekst był łatwy do zapamiętania.

 

D/ Ostatni test

był przeprowadzany w klasach pierwszych przy

omawianiu zagadnienia metafor i obrazów biblijnych. Uczniowie

starali się wyrazić swoimi słowami porównanie lub obraz użyty w

podanych fragmentach Pisma Świętego.

21. Metafory i obrazy biblijne

Jakie jest znaczenie słowa wypisanego pod tekstem w tym

fragmencie Pisma Świętego? „A inny anioł, drugi przyszedł w ślad mówiąc: <<Upadł, upadł wielki Babilon, co winem zapalczywości swego nierządu napoił wszystkie narody>>” Ap 14,8

Babilon - ..............................................

„Każdego więc, kto tych słów moich słucha i wypełnia, można

porównać z człowiekiem roztropnym, który dom wybudował na skale.

Spadł deszcz, wezbrały potoki, zerwały się wichry i uderzyły w

ten dom. On jednak nie runął, bo na skale był utwierdzony.” Mt 7,24-25

Deszcz - ....................................................

 

„Niech będą przepasane biodra wasze i zapalone pochodnie.” Łk 12,35

Przepasane biodra - .........................................

„I wy byliście umarłymi na skutek waszych występków i grzechów.” Ef 2,1

Umarli - .....................................................

„Zapuść twój ostry sierp i poobcinaj grana winorośli ziemi, bo

jagody jej dojrzały. I rzucił anioł swój sierp na ziemię i obrał

z gron winorośl ziemi, i wrzucił je do tłoczni Bożego gniewu.” Ap 14, 18-19

Winobranie - ..................................................

„Jeżeli bowiem Ojcem nazywacie Tego, który bez względu na osoby

sądzi według uczynków każdego, to w bojaźni spędzajcie czas

swego pobytu na obczyźnie.” 1P 1,17

Obczyzna - ...............................................

22. Metoda pytań i zdań niedokończonych ( analiza tekstu)

Zadanie jest zbliżone do propozycji analizy tekst przez plansze (nr 2), ale tym

razem posługujemy się przygotowanymi pytaniami lub zdaniami niedokończonymi. Uczniowie odpowiadają na pytania lub kończą zdania, a dla podsumowania pracy odpowiedzi wspólnie odczytujemy. Każdy z uczniów powinien mieć przed sobą fragment Pisma Świętego, który jest przedmiotem naszego omawiania. Pytania mogą dotyczyć zarówno postaci biblijnych, jak też być pytaniami skierowanymi do samych uczniów.

PRZYKŁADY PYTAŃ:

1. Najbardziej chciałbym bardzo być na miejscu.......ponieważ......

2. Faryzeusze byli.......ponieważ.......

3. W tym wydarzeniu zdumiewa mnie........

4. Maria Magdalena czuła wtedy.......

5. Jestem głęboko poruszony postawą.......

6. Św. Piotr zapłakał ponieważ.......

7. Nie potrafię zrozumieć dlaczego.......

8. Do mnie najbardziej dotarły słowa:........ponieważ.......

itd.

 

23. Biblia wobec świata

Wybieramy jakiś tekst z Pisma Świętego i przygotowujemy

wycinki z gazet, które mówią o podobnej tematyce, ale albo są

zgodne, albo oddalone od widzenia świata przez pryzmat

Ewangelii. Uczniowie mają za zadanie poukładać teksty podobne do

rozumienia Ewangelicznego z jednej strony , przeciwne zaś z

drugiej. Nie konieczne jest wycinanie fragmentów z gazet, można

przynieść całą gazetę i kazać zaznaczać teksty nawiązujące do

Ewangelii posługując się skalą np. od 1 do 5. Jedynkę dostaje

tekst opisujący fakty sprzeczne z nauką Jezusa, piątkę teksty ją

realizujące. Można omawianą zabawę skoncentrować wokół jednego wybranego tematu np. miłości bliźniego. Z gazet wycinamy wtedy artykuły, wzmianki, które są świadectwem realizacji tego przykazania (np. uratowanie życie przez strażaków, pomoc głodującym itp.) oraz te, które są jego zaprzeczeniem (mordy,

nieuczciwości itp.). Zadaniem grupy jest odpowiednio je

poukładać na dwu planszach.

Inną modyfikacją powyższej metody jest przygotowanie dwóch

zestawień tekstów - odpowiednio podobieranych. Jedna grupa to

teksty opisujące jakieś wydarzenia ze świat (wycięte z gazet lub

napisane samemu), druga grupa to teksty biblijne dobrane w ten

sposób, że każdemu tekstowi z pierwszej grupy można

przyporządkować jeden tekst biblijny, który daję jasną wskazówkę

jak powinniśmy postępować w tej sytuacji, jest radą, krytyką

błędnego sposobu myślenia itp.

PRZYKŁADOWE ZESTAWIENIE:

Życie Pismo Święte

1. opis kłótni dzieci 1. tekst mówiący jak dzieci

rodzicami winny szanować rodziców

2. opis plotkowania 2. zasady posługiwania się mową

/fragment z list św. Jakuba/

3. opis przyjaźni 3. tekst o przyjaźni /patrz księgi mądrościowe/

4. opis wojny 4. teksty o pokoju

 

Jeżeli ktoś z wyżej zestawionych metod skorzystał i ma jakieś własne doświadczenia, uzupełnienia czy uwagi czy informacje, a będzie chciał się nimi podzielić. Wdzięczny będę za wiadomość. Ks. Józef Pick